घोटालाको पृष्ठभूमि
पाटनजली योग पीठ तथा आयुर्वेद कम्पनी नेपालले काभ्रेपलाञ्चोकको साँगा, भकुण्डेबेसी र बनेपा क्षेत्रमा सरकारले निषेधित ‘हदबन्दीभन्दा बढी’ जग्गा खरिद गरेको, त्यसलाई कम्पनीको नाममा दर्ता गराइएको, बैंकमार्फत धितो राखी ऋण लिइएको तथा पछि पुनः अन्य व्यक्तिको नाममा पास गरी फाइदा लिएको ठहर आयोगले गरेको हो।
यसमा कम्पनी संस्थापक शालिग्राम सिंह, विभिन्न सरकारी कार्यालयका कर्मचारी, राजनीतिक नेतृत्व तथा नेपाल सरकारका मन्त्री, सचिव र प्राधिकरणका प्रमुखहरु समेत संलग्न देखिएका छन्।
कानूनविपरीतका कामहरू
भूमि सम्बन्धी ऐन, २०२१ अनुसार, “हदबन्दीभन्दा बढी जग्गा खरिद” तथा “कम्पनीको नाममा पास” गर्न नपाउने व्यवस्था भए पनि, सम्बन्धित निकायको मिलोमतोमा सो कार्य भएको छ।
त्यसपछि ती जग्गा पुनः सट्टा-पट्टा वा बिक्रीवितरण गरी राज्यलाई रु. १८ करोड ५८ लाख ५० हजार बराबरको आर्थिक हानि पुर्याइएको आयोगको अभियोगपत्रमा उल्लेख छ।
मुख्य अभियुक्तहरू
अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको विशेष अदालतमा दायर मुद्दा अनुसार, मुख्य अभियुक्तमा यी व्यक्ति रहेका छन्:
- माधवकुमार नेपाल – पूर्वप्रधानमन्त्री, हाल संघीय सांसद
- प्रभु साह – पूर्वकानुनमन्त्री, तत्कालीन विधायन समिति संयोजक
- दम्पयर श्रेष्ठ – पूर्वभूमि व्यवस्था मन्त्री (मृतक, उत्तराधिकारी सन्तोष श्रेष्ठमाथि मुद्दा)
- माधवप्रसाद घिमिरे – पूर्वप्रमुख सचिव (मृतक, श्रीमती कमला घिमिरेमाथि असरुपूर्ति माग)
- शारिग्राम सिंह – पतञ्जली कम्पनीका संस्थापक
- सनराइज बैंकका उच्च कर्मचारी, सम्बन्धित भूमि कार्यालय तथा मालपोत कार्यालयका कर्मचारी
- गुठी संस्थान, भूमि सुधार तथा व्यवस्था विभाग र मन्त्रालयका अधिकारी
कसूर र सजायको माग
भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ अनुसार आयोगले मुद्दा दायर गरेको छ। यसअनुसार कैद सजाय, बिगो बमोजिम जरिवाना, सरकारी सेवाबाट बर्खास्त, बिगोको क्षतिपूर्ति आदि मागदाबी रहेको छ।
कम्पनीको नाममा फर्जी उद्योगको नाउँमा ‘हदबन्दीभन्दा बढी’ जग्गा खरिद गरी, सरकारी अधिकारीको मिलेमतोमा नामसारी, धितोकरण, ऋण प्रवाह, पुनः बिक्री र सट्टा–पट्टा जस्ता कार्यहरूमा संलग्न रही राज्यलाई आर्थिक नोक्सान पुर्याएको पुष्टि भएपछि यस्तो कानुनी प्रक्रिया अघि बढाइएको प्रवक्ता राजेन्द्र पौडेलले जनाएका छन् ।
